Als projectmanager bij Noordwest Ziekenhuisgroep heeft Dion Holvast meegewerkt aan één van de grootste ziekenhuisprojecten van de afgelopen jaren: de vernieuwbouw van de complete acute as. Met 35.000 m² nieuwbouw, hoogcomplexe afdelingen en een intensief bouwtraject was zijn belangrijkste doel helder: kwaliteit. ‘Bij een ziekenhuis hangt alles samen met patiëntveiligheid. Dan moet je ervoor zorgen dat het kwaliteitsproces goed is ingericht.

Topsport in de bouw

‘Wat in de bouw gedaan wordt door installateurs en aannemers is eigenlijk gewoon topsport’, klinkt het waarderend. ‘En bij Noordwest kwam daar nog een schep bovenop. Zo’n ziekenhuis is Champions League.’ 

Mensenlevens

De nieuwbouw omvat onder meer een operatiekamercomplex, interventiecomplex, spoedeisende hulp, IC en neonatologie high care. ‘Het is intensieve zorg’, licht hij toe. ‘Daar hangen mensenlevens vanaf. In zo’n context kun je niets aan het toeval overlaten. Je moet er in ieder geval alles aan gedaan hebben om de patiëntveiligheid te borgen. Daarom kozen wij ervoor commissioning centraal te stellen in de aanbesteding.’

Commissioning als harde eis

Al in de aanbestedingsfase werd vastgelegd dat partijen aantoonbare ervaring moesten hebben met commissioning. ‘We hebben expliciet voorgeschreven dat de partij die een aanbieding deed, thuis moest zijn in het commissioningproces’, vertelt hij. In de gesprekken zoomde hij sterk in op dit onderdeel. ‘Het is niet altijd zo dat wat men aan de voorkant belooft in het werk, waargemaakt wordt’, weet hij uit ervaring. ‘Ik vind het belangrijk dat mensen een proven track record hebben. Dat geldt zeker bij een project van deze omvang.’

Zwaarwegend

Daarom werd commissioning zwaar meegewogen in de beoordeling van inschrijvende partijen. ULC Installatietechniek voldeed aan die eis - mede dankzij de aanwezigheid van een eigen commissioning manager, Teije van den Heuvel, die vanaf de tenderfase inhoudelijk werd betrokken. Volgens Dion maakte juist die specialistische rol het verschil: ‘Teije bracht niet alleen kennis mee, maar ook structuur, mandaat en de autoriteit om kwaliteit projectbreed te bewaken. Die positionering is ‘cruciaal’ voor het slagen van het traject.’ 

90% minder faalkosten

Tijdens de uitvoering werd het effect van die keuze snel zichtbaar. ‘Ik durf mijn hand ervoor in het vuur te steken dat door het toepassen van commissioning zo’n 90% van de faalkosten gereduceerd zijn. En daarin vervulde Teije een sleutelrol. Door vanaf de start onafhankelijk te toetsen, scherp te controleren en tijdig bij te sturen, werd voorkomen dat fouten zich opstapelden. De samenwerking met Teije zorgde ervoor dat dat kwaliteitsbewaking niet slechts een papieren proces was, maar een integraal onderdeel van de bouw.’  

Kwaliteitsborging en risicogestuurde tests 

Dat grote faalkosten konden worden voorkomen, komt volgens Dion door de combinatie van 100% kwaliteitsborging en risicogestuurde tests. ‘Zo reisde ik samen met de installateur, de afdeling Technisch beheer van het ziekenhuis en het toezicht vanuit Haskoning  naar de fabriek om verdeelkasten vooraf te beoordelen. Ook werd er getest met een totale black-out van het gebouw. ‘Dan gaat alle spanning eraf’, legt Dion uit. ‘Dan wordt er getest of alle installaties en bouwkundige elementen op juiste wijze de stroom uitval simulatie doorstaan.’ Deze aanpak vergde intensieve afstemming tussen opdrachtgever en installateur waarbij Teije volgens Dion als vaste kwaliteitsbewaarder continu de rode draad vasthield. 

Mock-ups als onmisbare voorbereiding

Een van de meest waardevolle elementen in het project was de mock-up: een volledig nagebouwde patiëntenkamer in het bestaande ziekenhuis. ‘Mensen in de techniek kunnen allemaal wel een technische tekening lezen’, legt Dion uit. ‘Maar  zorgprofessionals hebben daar minder ervaring mee. Door een kamer één-op-één te bouwen, konden zorgprofessionals het zorgproces goed beoordelen. De mock-up leverde niet alleen technische verbeteringen op, maar ook draagvlak. Die vertaalslag van technische eisen naar zorgprocessen werd mede geborgd doordat Teije dit onderdeel nauwlettend in het kwaliteitstraject opnam.’

Commissioning groeit in de zorg

Dion merkt dat commissioning in de ziekenhuiswereld steeds meer aandacht krijgt. ‘Partijen zetten steeds meer tools in om projecten geruisloos te laten verlopen. Dergelijke ervaringen wissel ik ook met andere ziekenhuizen uit. Commissioning is geen wondermiddel dat alle fouten voorkomt, maar het maakt projecten wel structureel beter beheersbaar. Nul foutkans is een utopie, maar op deze manier haal je wel het meeste eruit.’ Volgens Dion laat de realisatie van nieuwbouw fase 1 bij Noordwest Ziekenhuisgroep zien hoe effectief commissioning kan zijn. Vooral wanneer er, zoals met Teije, iemand aan installateurszijde zit die dezelfde taal spreekt en vanuit autoriteit kan sturen.

De nieuwe norm

Dions boodschap is duidelijk: ‘Commissioning kan worden uitgelegd als: ‘het kost geld’, maar uiteindelijk levert het veel meer geld op. Het maakt een bouwproces gezonder. En bovenal: als commissioning eraan bijdraagt dat projecten soepeler verlopen, faalkosten dalen en patiëntveiligheid stijgt, dan is er maar één conclusie: dit is geen luxe. Dit is essentieel.’